پای منبر آیت الله بهجت

«منشأ این قدر تفاوت بین ما و علماى گذشته و علت عقب ماندگى ما از آن ها چیست؟ باید منشأ آن را پیدا كرد. با این كه آنها هم همین كارهایى را كه ما به آن مشغولیم - از قبیل درس و مباحثه و تدریس و تلمذ و نوشتن - انجام مى دادند.

آیا علت آن است كه آنها مستحبات را به جا مى آوردند؟ گمان مى كنم اگر تفحص كنیم، پیدا مى كنیم كه فرق ما و آن ها در چیست.

با این كه امكانات زندگى آن ها از ما كمتر بود، ولى حركتشان بیش از ما و نتیجه كارشان بیشتر بود. ما با اتوبوس و هواپیما در مدت حدود یك ساعت (یا كمتر و یا بیشتر) از تهران به اصفهان مى رویم و به منبر مى رویم.

ولی چه قدر در مردم اثر گذاشته ایم ؟ و چه قدر مردم را اصلاح كرده ایم؟ ولى آن ها همین فاصله را در طول یك ماه و یا یك هفته و یا چند روز مى رفتند.

با این حال، خدا مى داند كه مردم زمانشان چه قدر روبه راه تر بودند و چه قدر علما آثار مثبت در میان آن ها گذاشته اند.

ما در بیت المال زیاد تصرف مى كنیم و به مختصر قانع نمى شویم، ولى آن ها كم تصرف مى كردند. با این حال، نتیجه كار ما كم و نتیجه كار آن ها زیاد بود. در هر حال، باید ببینیم مابه الامتیاز ما و علماى گذشته چیست؟

بعضى از آنها در ركوع و سجود فقط سه مرتبه سبحان الله مى گفتند. ما كه بیشتر مى گوییم چرا كار ما بى نتیجه است؟ چرا؟ باید حساب كنیم و ببینیم كه مابه التفاوت ما و آن ها چیست؟ عموم آن طبقه اهل كرامت بودند و در درس نیز اهل تلاش و تحقیق فراوان بودند.

چرا ما این قدر با آن ها فرق داریم؟ بعضى از آن ها ادعا مى كردند اگر كتاب هاى موجود از بین برود، تمام اصول و دوره فقه را مى توانیم بنویسیم . اهل گزاف گویى هم نبودند.

مرحوم شیخ انصارى (رحمه الله) با آن همه درس و بحث و تألیف، هر روز زیارت عاشورا، زیارت جامعه و یك جزء قرآن مى خواند.

گویا علت عقب ماندگى ما، ترك مستحبات است كه علماى سابق بدان ملتزم بودند؛ از قبیل زیارت و دعا و تلاوت قرآن و یا نماز اول وقت و ترك مكروهات، مانند خواب بین الطلوعین .

تفاوت ما و علماى سلف این است كه آن ها در علم و عمل ترقى داشتند و ما معترفیم به تقصیر در علم و عمل.

تخلف و عقب ماندگى ما از علماى سلف و قدما خیلى زیاد است.

خیلى خطرناك است كه ندانیم قدما كدام راه را مى رفتند.

خدا كند مستبصر و مهتدى شویم به آن چه موجب عقب افتادگى ما شده است . اگر اهل عمل باشیم و تفحص كنیم ، قطعا علت را پیدا خواهیم كرد. آیا مى شود گفت آن ها روزى را از خدا مى گرفتند و ما با تلاش و این طرف